असं म्हणतात की चांगले बोलर्स चांगले बॅटस् मन घडवतात. हीच analogy साहित्यात आणायची म्हटली तर चांगले वाचकच चांगले लेखक घडवतात. आपण जे लिहितोय ते कोणीतरी जाणकार वाचणार आहे आणि तो जाणकार त्या लिखाणावर चांगल्याप्रकारे व्यक्तही होऊ शकतो हे लेखकाच्या लक्षात आले तर तो अधिक जबाबदारीने लिहितो. पूर्वीच्या काळी वृत्तपत्रांमधून आणि नियतकालिकांमधून असे गाजलेले वाद-प्रतिवाद आपल्याला आठवत असतील. अजूनही प्रगल्भ वाचक ज्या नियतकालिकांना मिळाला आहे ( किंवा त्यांनी मिळवला आहे आणि राखला आहे ) तिथे ‘वाचकांचा प्रतिसाद’ या सदराला संपादकीय इतकेच महत्व असते. लोकसत्ता आणि अंतर्नाद ही वानगीदाखल उदाहरणे आपण घेऊ शकतो. आपण पुनश्च काढण्याच्या मागचा हेतू भूतकाळातले ‘काहीही’ वर्तमानकाळातल्या ‘कोणालाही’ पाठवणे हा नव्हता. समाजातला हरवत चाललेला विवेक, ढासळत चाललेली मुल्यांवरची निष्ठा आणि या सगळ्यापायी येत चाललेलं सांस्कृतिक बकालपण यामुळे अस्वस्थ झालेल्या आमची ‘पुनश्च’ ही प्रतिक्रिया आहे. त्यामुळे लेखक, लेख आणि वाचक हे सगळेच ‘निवडलेले’ आहेत. आम्ही निवडलेले लेखक आणि लेख, त्याचे विषय तुमच्यासमोर आहेतच. त्यावर ‘व्यक्त’ होऊन आपण ‘निवडलेले’ वाचक आहोत हे सिद्ध करण्याची जबाबदारी आम्ही तुमच्यावर सोपवतोय. निमित्त आहे एका अभिनव स्पर्धेचं.

लेखक व्यक्त होतो स्वान्तसुखाय म्हणूनच. पण त्याच्या लेखनाला पूर्णत्व येतं जेव्हा एखादा वाचक त्यावर आपली प्रतिक्रिया देतो. साद-पडसाद, ध्वनी-प्रतिध्वनी सारखं. ती प्रतिक्रिया लेखकाचे कौतुक करणारी असेल आणि तो सच्चा भाव त्यात प्रकट झाला असेल तर लेखकाला पुढचे लिहायला उत्साह येतो. ते कौतुक वरवरचं असेल तर लेखकाला त्याने काहीच फरक पडत नाही. आणि ती प्रतिक्रिया जर टीकात्मक असेल आणि केलेली टीका सकारण असेल तर मात्र लेखक त्यातून शिकतो, evolve होतो. पुनश्च मध्ये लेखक या घटकाला आपण कायमच वरचे अधिष्ठान दिले आहे. त्यामुळे चांगले लेखक घडायला अशा चांगल्या प्रतिक्रियांची आवश्यकता आहे. वाचकांना आपल्या प्रतिक्रिया देण्यासाठी आपण यापुढे उत्तेजन द्यायचे ठरवले आहे. यापुढे दर महिन्याला आपण एक उत्तम प्रतिसाद ( comment ) निवडणार आहोत. कुठल्याही लेखाच्या खाली आपण आपला प्रतिसाद नोंदवू शकता. त्या लेखाचे विश्लेषण. त्या विषयाकडे बघण्याचा अजून एखादा पैलू, किंवा त्या निमित्ताने मनात आलेले चिंतन असं काहीतरी त्या प्रतिसादात अपेक्षित आहे. उदा. ‘टिळक असे का वागले?’ हा लेख वाचून तुम्हीसुद्धा तुम्हाला अनुभवाला आलेली अशी एखादी ‘मोठ्या लोकांची छोटी गोष्ट’ सांगू शकता. विजेत्या वाचकाला ‘अक्षरमैफल’ मासिकाचे वार्षिक सभासदत्व भेट देण्यात येईल.

अजून एक स्पर्धा आपण घेतोय. ती मात्र या महिन्यापुरतीच आहे. त्या स्पर्धेचा विषय आहे ‘पुनश्च चे परीक्षण’. आपण आपले सभासद आहात. आजवर आपण पुनश्चवर शेकडो लेख वाचले असतील. काहींचे विषय आपल्याला पटले असतील, काहींचे नसतील. वाचताना तांत्रिक अडचणी आल्या असतील. जो काही आपला पुनश्च चा अनुभव आहे तो आपल्या शब्दात मांडा आणि स्वतःच्या आवडत्या सोशल मिडीयावर प्रसिद्ध करा. पुनश्च च्या app चा review म्हणून टाका, फेसबुक पेजवर review टाका. कसंही… त्याची लिंक आम्हाला editor@punashcha.com वर पाठवा. मटाचे निवासी संपादक श्रीकांत बोजेवार हे परीक्षक म्हणून सहाय्य करणार आहेत. ते सर्व परीक्षणातून विजेता निवडतील. पहिल्या तीन विजेत्यांना ३०००/-, २०००/- आणि १०००/- अशा रोख रकमांचे पारितोषिक आहे.

माझे बाबा आणि काका दोघेही भरपूर वाचतात. कदाचित माझे बाबा माझ्या काकांपेक्षा जास्त वाचत असतील. पण बाहेर मात्र माझ्या काकांचा ‘चांगले वाचक’ म्हणून गवगवा आहे. मी विचार केला का बरं असेल असं आणि माझ्यापुरतं उत्तर मला मिळालं. चांगला वाचक तो नाही जो भरपूर वाचतो. चांगला वाचक तो जो आपण वाचलेलं स्वतः पचवतो, इतरांना त्याबद्दल सांगतो आणि सर्वात महत्वाचं त्या लेखकाला आपण हे वाचलंय आणि आपल्याला त्याबद्दल काय वाटतं ते कळवतो. माझे काका हे सगळं करतात. आपणही करूया. चला, चांगले वाचक बनूया. चांगले लेखक घडवूया.

पुनश्चवर आत्ता हा नि:शुल्क लेख आपण वाचलात. कसा वाटला? आवडला का?

ही तर केवळ एक झलक आहे. याहूनही एकापेक्षा एक सरस, आणि विविध विषयांना वाहिलेले लेख आपण पुनश्चवर प्रसिद्ध करतो आणि करतच रहाणार आहोत. तुम्ही सशुल्क सभासद झालात तर हे सर्व लेखही तुम्हाला सहज वाचता येतील. तेही किती स्वस्त! केवळ एक रुपयात एक दर्जेदार लेख!

एक वर्षभराचे फक्त १०० रुपये भरा आणि वाचा १०४ सशुल्क लेख.

मग वाट कशाची पहाताय? ह्या लिंकवर क्लिक करा आणि लगेच सभासद व्हा

Leave a Reply

This Post Has 4 Comments

  1. “स्त्री आत्मचरित्राचा मागोवा ”

    स्त्री आत्मचरित्राचा मागोवा घ्यायचा झाला तर पहिल्या स्त्री आत्मचरित्रा पासून विचार करावा लागेल .१८७५ साली राससुंदरी या सामान्य स्त्रीने “आमार जीवन ” या नावाने बंगाली भाषेत लिहिलेल्या आत्मचरित्राला प्राधान्य द्यावे लागेल .भारतीय भाषेत लिहिलेले ते पहिले आत्मचरित्र आहे .१९१० साली रमाबाई रानडे यांनी प्रकाशित केलेले आत्मचरित्र मराठी भाषेतील पहिले स्त्री आत्मचरित्र आहे .
    मराठीतील स्त्रियांची सुरवातीची आत्मचरित्र ही जवळ जवळ पतीचरीत्रच असायची .कालांतराने ती जोड चरित्र झाली .१९९० नंतर नवऱ्याशी असलेले भांडण ,दुरावा ,त्यांनी केलेली प्रतारणा अशा प्रकारची परखड आत्मचरित्र येऊ लागली .तर २००५ नंतरची आत्मचरित्र खऱ्या अर्थाने स्त्री आत्मचरित्र आहेत असे जाणकारांचे मत आहे .
    नागपूरच्या ज्येष्ठ समाजसेविका श्रीमती माधुरी साकुळकर यांनी’ भारतीय स्त्री शक्ती ‘या संघटनेचे काम करतांना स्त्री जीवनाचा अभ्यास करण्यासाठी महिलांशी चर्चा करून दर आठवड्याला एका महीलेचे आत्मचरित्र लिहून दैनिक तरुण भारत मध्ये प्रसिध्द केले .या लेखनात विविधता होती .बारबाला ,सेक्सवर्कर ,मोलकरीण ,मजुरी करणाऱ्या महिलांपासून उच्च पदावर असणाऱ्या व विविध क्षेत्रात नामवंत असलेल्या महिला तसेच नामवंत पुरुषांच्या सहवासात असलेल्या परंतु स्वतः प्रकाशझोतात नसलेल्या महिलांची चरित्र वाचून त्याचा सारांश प्रकाशित केला .त्यात दुर्गा खोटे ,गिरीजा कीर ,सुलोचना चव्हाण ,लता मंगेशकर ,डॉ .अलका मांडके इत्यादि महिलांचा समावेश आहे .
    वाचकांच्या आग्रहाखातर श्रीमती माधुरी साकुळकर यांनी निवडक शम्भर आत्मचरित्राचे “तिची कथा “या नावाने एक पुस्तक पुस्तक प्रकाशित केले .नागपूरच्या ‘लाखे प्रकाशन ‘या संस्थेने ३१ मार्च २०१४ रोजी गुढीपाडव्याच्या मुहूर्तावर हे पुस्तक प्रकाशित केले .स्त्रियांची आत्मचरित्र म्हणजे स्त्री जीवनाचा ऐतिहासिक दस्तऐवज आहे .हे पुस्तक वाचताना वाचणार्याला आत्मिक बळ मिळते .प्रत्येक महिलेने हे वाचले तर पाहिजेच परंतु शक्य झाले तर आपले आत्मचरित्र लिहिले पाहिजे .

    दिलीप प्रभाकर गडकरी
    कर्जत -रायगड
    ९९७०१९७६६६

  2. कल्पना छान आहे .

    लिहिण्याऱ्यांनी लिहीत जावे
    वाचणाऱ्याने वाचत जावे
    वाचता वाचता एक दिवस
    लिहिणाऱ्याचे हात घ्यावेत

    दिलीप प्रभाकर गडकरी
    ९९७०१९७६६६

  3. लेखक वाचक स्पर्धेची संकल्पना फारच चांगली आहे. मी अगदी नवीन सभासद आहे. पण त्या वेळी तुम्ही दिलेला प्रतिसाद व सहकार्य ह्यावरून तुमच्या प्रामाणिक प्रयत्नांची कल्पना येते. तुम्हाला शुभेच्छा! ह्या सगळ्या घडामोडी मी खूप जवळून पाहिल्या आहेत.